Yaşam Alanları

ULAŞILABİLİRLİK İÇİN YAŞAM ALANLARI NASIL DÜZENLENMELİDİR?

Şehirsel çevre, yaya yolları, kaldırımlar, yaya geçitleri, idare binaları, devlet daireleri, yerel yönetim birimleri, halka açık tesisler, alışveriş merkezleri, konaklama tesisleri, sanat ve kültür merkezleri, kongre merkezleri, yeşil alanlar, parklar, rekreasyon alanları, eğlence merkezleri, spor alanları, spor salonları, stadyumlar, gösteri ve konser salonları, vb. için istenen ulaşılabilirlik şartları:

YAYA YOLLARI

Yaya yolları, herhangi bir insanlık durumunda olabilecek bireylerin hepsinin de rahatça hareket edebileceği yüzeyler şeklinde düzenlenmelidir. Şehirlerdeki yaya yollarının genişliği yan yana rahat geçişler için en az 180 cm. genişliğinde olmalıdır. Yaya yollarının yürüme istikametindeki eğimleri % 6’yı aşmamalıdır. Yaya yollarının yüzeyleri kaygan malzemeden yapılmamalıdır. Büyük derz aralıklı doğal taş kaplama ancak yaya akışının çok az olduğu alanlarda söz konusu olabilir. Yayanın normal bir yoğunlukta kullanmakta olduğu yaya yollarında 5 milimetreyi aşmayan derz aralıklarına sahip, pürüzsüz zemin malzemeleri kullanılacaktır. Yaya yolları için uygun zemin malzemeleri; düzgün beton yüzeyler, asfalt, düzgün beton parke, düzgün ve kaygan olmayan doğal veya yapay taş gibi kaplamalardır. Bilhassa don bölgelerinde pürüzlü beton yüzeyler arasında kalan ıslaklık donma anlarında kaygan yüzeyler oluşturmaktadır.
 
Yaya yolları görme engelliler tarafından kolay algılanacak doğrultular taşımalıdır. Karışık geometrik istikametler yayaların belli bir yoğunlukta kullandığı parklar ve yeşil alanlarda istenmez. Yaya yollarında en az üç santimetre yükseklikteki bordürlerle görme engelliler için yönlendirici bir eleman düzenlenmelidir. Yaya yollarının kaza ihtimali söz konusu olan kesimlerinde yuvarlak demir borudan korkuluklar inşa edilmelidir (Yaya yolunun yüksekten geçmesi, yayanın trafikle buluşma noktasına yaklaşması vb.). Yaya yollarında yürüyüş istikametlerinin değişme noktalarında hissedilir yüzeylerle görme engelliler için ikaz şeritleri oluşturulur. Bunlar 80 – 100 cm. derinlikte ve yaya yolunu enlemesine tamamen örten kaplamalardır.
 
Büyük meydanlarda ve 3 metreden daha geniş kaldırımlarda görme engelliler için 40 – 80 cm. genişlikte hissedilir yüzeyler oluşturulacaktır. Hissedilir yüzeyler zeminle kontrast bir renk tonu taşımalıdır. Merdivenlerin başlangıç ve bitişlerinde 80 – 100 cm. derinliğinde hissedilir yüzeyler düzenlenmelidir.
 
Yaya yollarında çapraz eğim % 2’yi aşmamalıdır.
 
RAMPALAR

Bedensel engelliler, görme engelliler, hareketleri kısıtlı veya yürüteç kullanan yaşlılar, çocuk arabası süren anneler; yük ve alışveriş arabaları ve tekerlekli bavulları kullananlar için de kesintisiz bir ulaşılabilirliğin sağlanması için gerekli olan rampalar uzunluklarına ve aştıkları yükseklik farklarına göre eğime sahip olacaklardır. 10 cm. kadarki yükseklik farkları için en fazla rampa eğimi   % 10; 10 – 25 cm. arasındaki yükseklik farkları için en fazla rampa eğimi % 8; 25 – 50 cm. arasındaki yükseklik farkları için en fazla rampa eğimi  % 6 olarak kabul edilecektir.

Düz kollu ve sahanlıklı rampalar esastır. İdarenin izni alınarak, ulaşılabilirliğe engel olmayacak geniş bir çapa sahip dairesel biçimli rampalar da kullanılabilir.
 
Kesintisiz rampa boyu en fazla 9 metre olabilir. Her 6 – 9 metrelik rampadan sonra 150 cm. boyunda yatay bir sahanlık bırakılacaktır.  
 
Tek kollu (Uzunluğu 9 metreyi geçmeyen) düz bir rampanın genişliği net 90 cm. daha az olamaz. Genel olarak rampaların genişliklerinin net olarak 120 cm'den daha az olmaması gerekmektedir.
 
Rampaların yüzeyini oluşturacak malzeme konusunda da yaya trafiğinin normal şekilde aktığı bütün yüzeylere ait şartlar geçerlidir, yani kaygan ve takılmalara yol açan yüzey malzemeleri kullanılamaz.
 
Rampaların her iki tarafına, tekerlekli sandalye tekerleklerinin dışarı düşmemesi ve görme engelliler için de bir yönlendirici eleman olması için en az 8 – 10 cm. yüksekliğinde kenarlıklar yapılacaktır.
 
3 metreden uzun rampaların her iki tarafına 3,5 – 4 cm. çapındaki yuvarlak demir borudan korkuluklar konulacaktır. Bu korkulukların yüksekliği 90 cm.dir. 65 cm. yükseklikten de ikinci bir küpeşte geçirilecektir.

KALDIRIMLAR

Kaldırımların genişliği 180 cm.den az olmamalıdır. Kaldırımların kenarı cadde kotundan en fazla 15 cm. yüksekte olabilir. Kaldırımın kenarı görme engellilerin bastonları ile rahatça izleyebilecekleri şekilde düzgün olmalı ve tehlikeli bir paha sahip bulunmamalıdır. Tekerlekli sandalye kullananlar, yaşlıların bir bölümü, yük arabası veya bavul çekenler ve çocuk arabası süren anneler için yapılacak kaldırım rampalarının genişliği yaya geçitlerinde en az 180 cm, diğer yerlerde 90 cm. olacaktır. Bu rampaların eğimi en fazla % 8 olabilir. Kaldırım rampaları tek veya üç düzlemli yapılabilir. Bir kaldırımın caddeye dik eğimi en fazla, sadece yağmur suyunun alınması için gerektiği kadar, yani % 1,5 olabilir. Çünkü bu eğim yürüme rahatlığını normal hareketliliğe sahip insanlarda da büyük ölçüde etkileyen bir fiziksel büyüklüktür. Kaldırımlarda zemin malzemesi kaygan olmayan türlerden seçilmelidir. Parçalı bir yapı oluşturan zemin kaplamalarında derz aralıkları 0,5 cm’den küçük olmalıdır. Tekerlekli sandalye tekerleklerinin aralarına sıkışmaması için yağmur suyu ızgaralarındaki demir çubukların aralarındaki mesafe 1,3 cm’yi aşmamalıdır. Birtakım müesseselerin ve mağazaların kendi kapı önlerindeki kaldırımı mevcut kaldırımdan farklı eğimde ve farklı malzeme ile düzenlemelerine izin verilmeyecektir. Kaldırım genişliği en az 180 cm. olmalıdır. Mevcut şehirsel çevredeki 80 cm’den daha dar kaldırımlarda tekerlekli sandalyenin hareket edeceği düşünülmemelidir. Tekerlekli sandalyenin dar bir kaldırıma çıkması isteniyorsa duruma göre davranılır ve kaldırımın 500 cm’lik bir parçası kesilip çıkarılarak (Kaldırım yüksekliğinin 15 cm olduğu farz ediliyor.) iki yanda kalan kaldırım parçalarına çıkabilen birer rampa konulabilir. Yaya yollarının yeşil sahalara bakan taraflarında görme engelli bireylerin bastonlarının dokunup aynı çizgide yürümenin sağlanması için en az 3 cm. yüksekliğinde bir kenarlık bulunmalıdır (Çevredeki bir önemli değişim, farklı bir fiziksel yapılanma hakkında bilgi vermek mutlaka gerekiyorsa kaldırımlarda ve yaya yollarında görme engelliler için 80 cm. genişliğinde yürüme şeritleri oluşturulacaktır. Ancak bu şeritlerin her iki yanında 80 cm’lik normal yürüme şeritleri kalmalıdır. Yani bu özel bir uygulamadır ve geniş kaldırımlarda ve yaya yollarında görme engelliler için çok gerekiyorsa yapılabilir. Bu şeritler kaldırımdan farklı renkteki ve dokudaki bir malzeme ile hazırlanır; böylece görme engellilerin bastonları ve ayakkabıları ile yürüyüş istikametlerini hissetmeleri sağlanır.).
 
Sokak ve caddelerde, kaldırım kenarlarına oluk yapılmayacaktır. Bu  oluklar sokağın faydalı genişliğini azaltmakta; pislik, çöp ve çamur yuvası hâline gelmekte; ayak burkulmalarına sebep olmakta, engelliler ve rahat hareket edemeyen yaşlılar için de engel oluşturmaktadırlar.

Yaya yollarında kullanılacak zemin kaplama malzemeleri ile ilgili şartlar kaldırımlarda kullanılacak malzemeler için de geçerlidir. Kaldırımlarda güvenli yürüyüşler temel beklentidir. Kaldırımlarda zaman içinde veya yağmurda kayganlaşabilecek malzeme hiçbir şekilde kullanılamaz.

Kaldırım ve yaya yolları üzerinde bulunan levhalar, işaretler ve tabelâların en alçaktaki noktaları görme engellilerin başlarını çarpmamaları için yerden en az 210 cm. mesafede bulunacaktır.

Şehir mobilyaları; hiçbir surette kaldırımlar ve yaya yollarının genişliğini daraltacak şekilde düzenlenemez, yürüyüş çizgileri üzerinde bir çıkıntı oluşturacak tarzda konulamazlar. Engellilerin ve yaşlıların ihtiyaçları da dikkate alınarak tasarımlanmış çağdaş şehir mobilyalarına ait standartlar ve uygulama tipleri, şehrin ulaşım sistemleriyle ve şehirdeki yaya hareketleriyle ilgili ayrı bir yönetmelikte bir bölüm olarak geniş şekilde yer almalıdır. Bedensel ve görme engelliler için tasarımlarına çok özen gösterilmesi gereken otobüs durakları, istasyonlar, trafik işaret ve levhaları, telefon kulübeleri, posta kutuları, kaldırımlardaki direkler ve alt yapı elemanları, oturma bankları, bilgi panoları, satış kulübeleri vs. hakkında standartlar hazırlanmalıdır.
 

YAYA GEÇİTLERİ

Yaya geçitleri, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Trafik Müdürlüğü’nün saptadığı ölçü ve standartlara uygun olarak inşa edilecektir. Yaya geçitlerinin kaldırımla buluşma noktasında, görme engellilerin kaldırım kenarını hissetmeleri için bırakılacak yükseklik farkı 1 – 2 santimdir.

BİNA VE ÇEVRESİ, BİNA GİRİŞİ, GİRİŞ HOLÜ

Binalara düz ayak olarak girilmesi esastır. Burada esas girişin bulunduğu cepheye en fazla % 2 eğimle yaklaşılabilir. Binaya girişte basamaklar varsa, girişin önünde geniş şekilde bırakılacak giriş platformuna ulaşabilen bir rampa düzenlenmesi mecburîdir. Tek kollu veya çok kollu olabilecek bu rampa için yukarıdaki rampalar bahsinde ortaya konan şartlar geçerlidir.
Giriş kapısının önünde tekerlekli sandalyenin hareket edeceği kadar bir alan (160 cm. çaplı bir daire) tamamen engellenmemiş olarak bırakılmış olmalıdır. Giriş kapısının iç tarafında ve bağlı holde de gerekli hareket alanı düşünülmelidir.
 
Binanın esas girişi tekerlekli sandalyenin girişine hiçbir şekilde uygun değilse, levhalarla çok iyi şekilde belirtilmiş bir basamaksız veya rampalı giriş binanın başka bir cephesinde yer alabilir.
 
Esas giriş kapısının genişliği, kanatlardan biri en az 90 cm. olmak üzere 150 cm’den daha az olamaz. Kapıda büyük cam yüzeyler varsa, bunların bir yandan kırılıp kazalara yol açmalarına karşı donatılı türden seçilmeleri gerektiği gibi, az görebilenlerin çarpmalarına karşı dikkat çekecek renkli şeritlerle donatılmaları da gerekir. Kapılarda eşik istenmez. Çok zorunlu durumlarda 2 cm’yi geçmeyen ve her iki yanında 1 : 4 eğimindeki pahlar bulunan eşikler söz konusu olabilir. Kapı kolları, parmakları yeteri kadar güçlü olmayan yaşlı ve engelli kişiler için rahat kavranır ve rahat hareket ettirilebilir bir tasarıma sahip olmalıdır.
Rüzgârlık kısmında ve giriş holünde tekerlekli sandalyenin rahatça hareket edeceği kadar bir alan ayrılmış olmalıdır (Daha önce de açıklandığı gibi, tekerlekli sandalyenin hareket alanı 160 cm. çapında bir daire veya 160 cm. kenar uzunluğuna sahip bir karedir.).

“Engelliler Yasası” ve Başbakanlık Genelgeleri ile istenen ulaşılabilirliğin sağlanabilmesi için gereken düzenlemeler yasalarla korunmuş tarihî bina, eser veya çevreler için zarar oluşturacaksa bu düzenlemeler sadece elden geldiğince yapılmaya çalışılır. Meselâ, esas girişten girilemiyorsa başka bir noktadan engelli kişilerin binaya girmesi sağlanmaya çalışılır. Kullanılan rampa normalden dik yapılabilir. Kadın ve erkek için tek bir engelli tuvaleti sağlanır. Tarihî binanın ancak belli düzlemleri ulaşılabilir duruma getirilir. Ne olursa olsun, tarihî çevreyi ve binaları koruma kanunları her zaman geçerlidir ve en asgarî ölçülerde de olsa ulaşılabilirliği sağlamak binaya bir zarar verecekse (Bu aslında çok ender rastlanan bir durumdur.), bu düzenlemelerden vazgeçilir. Söz konusu binada veya çevrede sağlanan hizmet bir program olarak başka şekilde sağlanır veya başka uygun bir çerçeve içinde bireye sunulur. Zaten “Engelliler Yasası”nın ruhu; biçimlerin gerçekleştirilmesi değil, ayırımcılığın ortadan kaldırılmasıdır.

 İÇ KAPILAR

İç kapılar da eşiksiz yapılmalı ve en az genişlikleri 90 cm. olmalıdır. Çok zorunlu  durumlarda yukarıda anlatılan türden eşikler düzenlenebilir. Çarpmalara karşı kapıların alt kenarlarında kapı genişliğinde ve 30 cm. yüksekliğinde metal levhalar bulunmalıdır. Kapı kolları kolay kavranır, kolay çevrilebilir ve elde soğukluk hissi bırakmayacak malzemeden yapılmalıdır. Çift kanatlı iç kapıların toplam genişliği, bir kanat 90 cm’den az olmamak şartı ile 150 cm’den az olamaz. Bu kapıların cam yüzeylerinin, yukarıda da zikredildiği gibi, kırılma ve tehlike oluşturma ihtimallerinin en aza indirilmesi için gereken bütün tedbirler alınacaktır. Görme engellilerin cam yüzeyi fark edebilmeleri için dikkat çekecek renkte şeritler cama yapıştırılacaktır.

KORİDORLAR     

Resmî binalarla, halka açık bina ve tesislerdeki koridorlar genel olarak 150 cm.den daha dar yapılamaz. Görme engelliler için basit geometriler, 90° ve 45° lik koridor kesişmeleri ve istikamet değişiklikleri tercih edilen düzenlemelerdir. Görme sorunu çok doğal bir insanlık durumu olduğuna göre, bir gösteriş için veya felsefî temelden yoksun bir biçim verme kaygısıyla görme engellileri hiç dikkate almadan yola çıkan bir mimarlık anlayışı toplum hayatındaki bütünlük bakımından kabul edilemez. Görme engellilerin sık şekilde kullandıkları binalarda kontrast ve canlı renkteki oklar, işaretler ve rakamlarla katlar ve bulunulan konumlar vurgulanarak belirtilir.Gerekli bütün mekân, mahal, alan ve geçitlerde yangın ve doğal afet anlarında kaçış yollarını gösteren ışıklı ve sesli yönlendirme cihazları veya elemanları bulunacaktır.
 

OTOPARKLAR

Otoparkların % 2’si ve en az da bir otopark yeri engelli otomobillerine ayrılacaktır. Engelli otomobilleri için ayrılan park yerinin genişliği 350 cm. olmalıdır. Bu otopark yerinin engellilere ait olduğu otopark yerinin içine ve yere uluslar arası engelli işareti çizilerek ve park yerinin arkasına aynı işaretli bir levha konularak belirtilir.
 

ASANSÖRLER

Bir katının alanı 500 m2’den küçük ve toplam kat adedi üçten az binalarda asansör yapma mecburiyeti yoktur. Ancak alış veriş merkezleri, sağlık kuruluşlarına ait binalar ve bürolar, otogarlar, otobüs terminalleri, kitle ulaşım araçlarına ait istasyonlar ve hava alanlarının hizmet binaları bunun dışındadır ; bunlarda mutlaka bir asansör bulunacaktır.
 
Binada bir asansör mevcutsa, bu asansöre basamaksız ve eşiksiz ulaşılması gerekir. Asansörün önünde tekerlekli sandalyenin rahatça hareket edeceği kadar bir alan bulunmalıdır. Asansör kabininin asgarî boyutları 110 cm. (Genişlik) x 140 cm (Derinlik) dir. Asansörün kumanda düğmeleri 100 cm. yüksekliğindeki bir levhaya yan yana dizilmiş olacaklardır. Kumanda düğmeleri üzerindeki rakamlar büyük kabartma harflerle ve aynı zamanda da Braille ile yazılacaklardır. Asansör kapısının hemen yanına çok büyük kabartma rakamla ve Braille ile bulunulan kat yazılacaktır. Ulaşılan kat sesle belirtilecektir. Bir kısım binalarda asansöre ayakta durmakta zorluk çeken insanlar için katlanabilir oturaklar ilâve edilmesi gerekebilir. Asansörlerin sığınağın bulunduğu kata kadar ulaşması zorunludur. Elektriğin kesilmesi durumunda asansörlerin çalışmasını sağlayacak bir teknik düzenleme de düşünülmelidir.
 
Genel ulaşılabilirlik ve güvenlik şartlarının yerine getirilmesi hâlinde düşeyden farklı doğrultularda çalışan asansörler de inşa edilebilir.

Hayatın üzerlerinde geçtiği farklı yüksekliklerdeki düzlemler arasındaki kot farkları muhtelif olabilir. Tek kat veya yarım kat yükseklikleri ile değişik yükseklik farklarını aşmak için, güvenliliğin sağlanması şartı ile, açık asansörler kullanılabilir. Asansörlerin inşasının mümkün olmadığı, bilhassa tamamen korunmuş tarihî yapılarla bazı binalar ve ulaşım sistemlerinde merdiven asansörleri de kullanılabilir. Bu asansörlerin en az net 90 cm x 130 cm. boyutlarındaki bir taşıma platformuna ve en az da 350 kilogramlık bir ağırlık taşıma kapasitesine sahip olması gerekmektedir.

MERDİVENLER

Resmî binalar, halka açık binalar, tesisler ve birimlerdeki merdivenler, çok özel mimarî arayışlar dışında, düz kollu ve sahanlıklı yapılacaktır. Merdivenin her iki yanında yuvarlak borudan küpeşteler bulunacaktır. Küpeşte ile duvar arasında 4 cm. aralık bulunacaktır. Merdiven genişliği 180 cm’yi aşınca ortaya bir korkuluk ilâve edilir. Bu binalardaki basamak genişlikleri 30 cm, basamak yüksekliği 15 – 16 cm. alınacaktır. Basamak yüzeyleri kaymaz ve aşınmaz malzemeden olmalıdır. Merdivenlerin başlangıç ve bitişini görme engellilere belirtmek için farklı malzemeden şeritler düzenlenir. Merdivenler, basamaklarda gölge meydana gelmeyecek şekilde karşıdan ve iyi aydınlatılmalıdır. Çok özel bir mimarî uygulama için izin alınması dışında, hemen herkes için az çok bir tehlike oluşturduklarından, rıhtsız merdiven yapılmayacaktır.

TUVALETLER

Toplam alanı 1000 m2’yi aşan binalarda bayan ve erkek için birer engelli tuvaleti, bu mümkün olamıyorsa her iki cins için bir adet engelli tuvaleti düzenlenecektir. Engelli tuvaletinin kapısının temiz açıklığı en az 85 cm. olacaktır. Bu kapı dışarıya açılacak veya sürme kapı olarak düzenlenecektir. Dışarı açılan bir kapı düzenlenmesi durumunda, kapıya içerden kolay kapatılabilmesi için menteşelerden 10 cm. uzaklıkta ve yerden 100 cm. yükseklikte, düşey ve yatay olabilen bir kol eklenir. Kapı kollarının kolay kavranır ve hareket ettirilebilir türden olmaları gerekir. Tekerlekli sandalyedeki bir kişinin kullanabileceği kabul edilen en küçük tuvalet kabininin ölçüleri 150cm x 150 cm. dir. Burada alafranga tuvalet düzenlenecektir. Klozetin uzun ekseni duvara paralel olarak yer alacak, klozetin duvara en yakın noktasının duvardan uzaklığı 25 cm. olarak alınacaktır. Klozetin önünün arkadaki duvardan uzaklığı 70 cm. olmalıdır. Klozetin yanındaki duvara sabit tutunma kolu konur. Bu tutunma kolu 3 – 4 cm. çapında bir yuvarlak borudur. Birbirine eşit 70 cm’lik iki kolu olan biçiminde bir elemandır. Yatay kısmı yerden 75 cm. yüksekliktedir, klozetin en öndeki noktasını da 25 cm. geçer. Düşey tutunma kısmı yukarı doğrudur. Klozetin duvardan uzakta olan tarafına da duvara doğru kaldırılabilen tutunma kolu konulabilir ama bu zorunlu değildir. Bu tuvalet kabinine küçük bir lâvabo da ilâve edilecektir. Tekerlekli sandalyedeki insanın rahat kullanacağı tuvalet kabininin boyutları ise 220 cm. x 220 cm’dir. Bu durumda kapı sürme kapı olarak da düzenlenebilir ki, aslında sürme kapı tuvaletlerde ve banyolarda daha fazla tercih edilmektedir. 220 cm. x 220 cm. boyutlarındaki bir tuvalette standarda uygun bir duş köşesinin bulunması da mümkündür. Klozette oturma yüksekliği 46 – 47 cm. olarak elde edilmelidir. Keskin kenarlı olmayan, darbelere dayanıklı klozet kapakları kullanılacaktır. Piyasada engelli klozeti olarak satılmakta olan mamullerin aranan bu yükseklik şartını sağladıkları şüphelidir. Dolayısı ile bunları kullanmak mecburiyeti yoktur. Engelli lâvabosu olarak piyasada bulunan lâvabolar da kullanışlı sayılmaz. Çünkü bunlara istendiği şekilde yaklaşılamamaktadır. Ayaksız normal lâvaboların bazıları tekerlekli sandalyedeki insanlar için daha kullanışlıdır. Üst kenarı ileri çıkarılmış, ayarlanabilen aynaların da bazı mahzurları vardır.  Yerden itibaren 95 cm’den başlayan duvara yapıştırılmış 40 cm. x 100 cm. boyutlarındaki bir ayna yeteri derecede işlevseldir. Engellilerin ve yaşlıların kullanacağı bütün lâvabolarda hassas parmak kavrayışına gerek bırakmadan kolayca kontrol edilebilen uzun kollu veya haç şeklindeki musluklar tercih edilir. Tekerlekli sandalyedeki kişiler için düzenlenmiş bulunan tuvalet kabinlerinin önünde de tekerlekli sandalyenin rahatça hareket edebileceği kadar bir alan bulunmalıdır.

Şehirler arası yollardaki petrol istasyonlarında en az bir engelli tuvaleti bulunmalıdır.
 

MÜRACAAT BANKOLARI 

Postanelerde, banka şubelerinde ve devlet dairelerinin hizmet birimlerinde tekerlekli sandalye için yeterli hareket alanı bulunmalı, yaklaşılan bankoların yükseklik ve özellikleri de; tekerlekli sandalyedeki insanlar, oturmakta olan yaşlılar, küçük yapılı insanlar ve görme ve işitme engelli kişilerin görevlilerle kolay iletişim kurmasına uygun olmalıdır.

TELEFON KULÜBELERİ

Yukarıda sayılan tesislerde ve şehirler arası petrol istasyonlarında tekerlekli sandalyedeki insanlara uygun telefon kulübeleri bulunacaktır.

DUŞLAR

Duşların kullanıldığı tesislerde tekerlekli sandalyedeki insanlar için de duşlar bulunacaktır. Tekerlekli sandalyedeki insanın duş alabilmesi için gerekli alan en az 150 cm. x 150 cm. boyutlarında olmalıdır. Engelli bir insanın, ya da tekerlekli sandalyedeki insanın sandalyesinden bir oturağa geçerek duş alabilmesi için gerekli alan ise 90 cm. x 150 cm’dir. Duşlara rahatça girebilmek için gereken alanlarla, engelli kişinin dışarıdan geldiği tekerlekli sandalyesinden duş mekânlarına girmek için kullanması gereken duş tekerlekli sandalyesine geçebileceği alanlar bu tesislerde yer alacaktır.
 

SİNEMA, TİYATRO, KONSER VE GÖSTERİ SALONLARI,
KONGRE MERKEZLERİ

Gösteri, konser ve konferans salonlarında sosyo-kültürel gelişmelere bağlı olarak engelliler için yer ayrılacaktır. Bunun sonucunda salonlardaki bazı koltukların kaldırılabilir olması önem kazanmaktadır. Bazı etkinliklerde tekerlekli sandalyedeki seyirci ve dinleyici sayısı fazla olabilir. Genel olarak ülkemizde 250 kişilik bir salon için 4 tekerlekli sandalyeli seyirci ve 1000 kişilik bir salon için 12 tekerlekli sandalyeli seyirci yeri düşünülebilir. 
Sinema, tiyatro, gösteri ve konferans salonlarında sirkülâsyon alanlarına girmeyecek şekilde, her biri 80 cm. – 100 cm. x 130 cm. – 150 cm. boyutlarında olan yerler tekerlekli sandalyedeki kişilere ayrılır.
300 kişilikten büyük salonlarda engelli seyircilere uygun yerler tek bir noktada toplanmayacaktır. Sahnenin yakınında da, diğer seyir düzlemlerinde de yerler düşünülecektir. İki tekerlekli sandalye sakatının yan yana durabilmesi sağlanmalı, tek kişilik yerler yapılmamalıdır. Tekerlekli sandalyedeki insanın sağlam bir refakatçi ile birlikte bulunabilmesi, yani sağlam seyircinin koltuğunun yanında durabilmesi imkânı da sağlanmalıdır. Bazı tekerlekli koltuk sakatları sandalyelerinden normal seyirci koltuğuna geçip etkinlikleri oradan izlemek isteyebilirler. Tekerlekli sandalyeleri de yanlarında duracaktır. Bunun sağlanabilmesi için koridora bitişik koltuklardan bazılarının kolçakları kaldırılabilir olmalıdır. Tekerlekli sandalyenin boş veya dolu olarak koltuğun yanında durabilmesi için gereken genişlikler verilecektir.

ALIŞ VERİŞ MERKEZLERİ

Büyük mağazalarda tekerlekli sandalyenin kasadan geçişi için en az 80 cm. temiz açıklık gerekmektedir. Büyük mağazalarda raflar arasında en az 120 cm. mesafe bulunmalıdır.
 

KAMUNUN ÜRETTİĞİ TOPLU KONUTLAR İÇİN “ENGELLİLER YASASI” VE BAŞBAKANLIK GENELGELERİNE UYGUNLUK ŞARTNAMESİ

 (KISMEN ULAŞILABİLİR – ENGELLİ VE YAŞLI DOSTU KONUTLAR)

Bir insanın hayatı boyunca 6 – 7 farklı konut tipine ihtiyacı olduğu anlaşılmaktadır. İnsan farklı bir yaşa geldiği veya farklı bir insanlık durumuna düştüğü zaman yaşadığı konutunu değiştirmek ister. Belki bulunduğu semtten de taşınmaya mecbur olur. Bu durumda sosyal temas noktaları ve insanı hayata bağlayan mutluluk çerçeveleri kaybedilebilir. Bu tablodan, mevcut konut stoklarının çok zaman yetersiz şartlar taşıdıkları ortaya çıkar. Halbuki konutların bir ölçüye kadar, çok yönlü ihtiyaçlara cevap verebilecek şekilde inşa edilmeleri mümkündür. Bunun için birtakım kurallar ve standartlar söz konusu olur.

 
Önce evin çevresinin ulaşılabilir olması gerekir. Yoğun ve çarpık yapılaşmış bir şehir olan İstanbul’da konutun ulaşılabilirliği önemli bir sorundur. Basamaksız bir giriş birçok arsa için zor gözükmektedir. Ya da giriş plâtformuna bir rampa ile ulaşılabilmesi ve burada tekerlekli sandalye için yeterli hareket alanının bırakılması; mevcut arsa, sokak, kaldırım ve eğim ilişkilerinde zor sağlanır olarak gözükmektedir. Bir metropoldeki apartman ve konutların ulaşılabilirliğini dikkate almayan bir imar yönetmeliği yetersiz olmakla birlikte, bunun mevcut şartlarda sağlanmasının zorluğu da İstanbul örneği için çok açıktır. Yine de, resmî binalar, halka açık binalar ve tesisler için söz konusu olan giriş ve çevre düzenleme standartları konutlar için de geçerlidir ve bunlar hayatı herkese kolaylaştıran katkılardır.
 
1) Konut ve apartmanların esas giriş kapıları yukarıda anlatılan şartları taşımalıdırlar. Kapı numaraları görme duyusu zayıflamış kişiler tarafından da görülebilecek kadar büyük olmalıdır ve gece de aydınlatılmalıdır. Anahtarla kapı açmaları uzun süren, parmakları iyi tutmayan kişilerin yağmurda ıslanmamaları için giriş kapısının üstünde bir saçak bulunmalıdır. Giriş holünde posta kutuları varsa bunlar zeminden itibaren 80 –120 cm. arasına yerleştirilmelidir.
2) Toplu konutlarda ve apartmanlarda da merdivenler düz kollu ve sahanlıklı yapılmalı, merdivenlerin her iki tarafına da tutunmak için küpeşteler konulmalıdır. Merdiven sahanlığının derinliği en az 125 cm. olmalıdır. Merdivenlerin korkuluklarını oluşturan elemanların aralıkları çocukların da geçemeyecekleri kadar dar olmalıdır.
3) Merdivenler karşıdan ve gölge meydana gelmeyecek şekilde aydınlatılmalı, basamak yüzeyleri aşınmaz ve kaymaz malzeme ile kaplanmalıdır. Merdivenlerde rıht yüksekliği 15 – 16 cm, basamak genişliği 29 – 30 cm. olmalıdır.
4) Apartmanların daire kapılarının genişliği en az 100 cm. olmalıdır. Oda kapılarının genişlikleri de en az 90 cm. olmalıdır. Bütün kapıların kolları kolay kavranabilir ve kolay çevrilebilir olmalıdır.
5) Apartman dairelerinde ve konutlarda koridor genişlikleri en az 120 cm. olmalıdır.
6) Mutfaklarda 210 cm’den daha küçük bir kenar bulunmamalıdır (60 cm. tezgâh genişliğinden sonra 150 cm. çapındaki bir daire olan tekerlekli sandalye hareket alanı için yer kalmalıdır.).
7) Banyo – tuvalet hacminin küçük kenarı en az 220 cm. olmalıdır. Banyo – tuvalet hacminin en az bir duvarına ilâve teçhizat konularak burada gerektiğinde bir ağırlığın taşınması düşünülür. Tavanda da zamanla konulabilecek askılar için gerekli teçhizatla uygun yerler hazırlanır. Küvete ve duşa girişte kayma kazalarını aza indirmek için gerekli yerlere tutunma kolları konulur.
8) Pencere açma mekanizmalarına oturma yüksekliğinden ulaşılabilmelidir. Döşemeden itibaren 120 – 130 cm. uzaklık aşılmamalıdır. Pencere açma kolları kolay kavranır ve çevrilebilir olmalıdır.
9) Elektrik düğmeleri ve kumanda tuşları yerden en fazla 130 cm. yükseğe konursa yaşlılar ve tekerlekli sandalyedeki kişilerin de bunlara ulaşmaları kolay olur. Prizler de döşemeden en az 50 cm. düşey uzaklığa yerleştirilmelidirler ki yaşlıların ve hareket kısıtlılığı olan kişilerin fazla eğilmelerine gerek kalmasın.
10) Balkon derinlikleri 150 cm’den az olmamalıdır. Tekerlekli sandalyedeki insanların da çevreyi rahatça seyredebilmeleri için korkuluklar yuvarlak demir çubuklardan veya kırılmaz kalın şeffaf plâstikten yapılabilir.
11) Sıcak yüzeyler, radyatörler, ısıtıcılar levhalarla korunarak hisleri azalmış kişilerin bunlara farkında olmadan değip yanmaları önlenir.
 

Üyelik Girişi
Ziyaret Bilgileri
Aktif Ziyaretçi1
Bugün Toplam23
Toplam Ziyaret85643
Sitemize Üye Oldunuzmu?

Sitemize Üye Oldunuzmu?

Döviz Bilgileri
AlışSatış
Dolar5.74475.7678
Euro6.36946.3949
Hava Durumu
Saat
Takvim
Site Haritası